Fabrikazio prozesua basoan hasten da, non ebaki txikiak egiten diren mispolo basatien adarretan. Marka hauek izerdiaren fluxua gidatzen dute eta makila bakoitzaren estetika berezia ezaugarritzen duten erliebe naturalak sortzen dituzte. Neguan moztu ondoren, egurrak prozesu zaindu bat jasaten du: labean azala kentzen zaio, kare biziz tindatzen zaio eta beroa aplikatuz zuzentzen da. Hamar urte arte iraun dezakeen lehortzeak aldizkako doikuntzak behar ditu forma zuzen perfektua bermatzeko.

Amaitutakoan, haga beheko aldean letoizko, alkatxofezko edo zilarrezko eskuz egindako ferrula batekin estaltzen da, euskadiko motibo tradizionalekin fin-fin zizelkatua. Goiko aldea adarrezko helduleku batez koroatuta dago, hodi haridun batean muntatua eta eskuz txirikordatutako larruz estalita. Ohorezko makilaren kasuan, heldulekua zilarrezkoa edo alkatxofazkoa da osorik, bere balio sinbolikoa areagotuz.

Makila errespetu eta aitortza sinbolo gisa eskaintzen da. Opari tradizionala da jubilazio, ezkontzetan, urtebetetzeetan edo enpresa-opari gisa bezalako ekitaldi garrantzitsuetarako. Makila bat ematea pertsona bat bere ibilbideagatik edo euskadiko kulturarekiko loturagatik omentzeko modu bat da.

Herrian errotuta egon arren, euskal makila mugak gainditu ditu, erregeei, aita santuei, buruzagi politikoei, artistei eta kirolariei bezalako pertsonaia ospetsuei oparituz. EAEko artisau-makila honek funtzionaltasuna, nortasuna eta dotorezia uztartzen dituen ondare bizia adierazten du.

Benetako euskal makila mizpira arruntaren zuraz (Mespilus germanica) egiten da soilik. Hazkunde oso moteleko arbola da, eta bere zura izugarri trinkoa eta gogorra da, baina aldi berean malgua. Ezaugarri nagusia bere azaleko erliebe naturala da; munduan errepikaezina den diseinu hau naturak eta artisautza prozesu zorrotz batek zehazten dute:

• Marratzea edo Tatuatzea (Udaberrian): Artisauak ebakidura zehatzak egiten ditu zuhaitzaren adar bizietan. Berez sendatzean, landareak makilaren erliebe bereizgarria sortzen du.
• Bilketa eta Azal-kentzea (Neguan): Adarrak neguan mozten dira, ilargiaren ziklo tradizionalak errespetatuz. Ondoren, tenperatura altuko labeetan sartzen dira azala eskuz eta garbi kentzeko.
• Zuzentzea eta Gogortzea (6-10 urte): Zura bi urtez behin berotzen, prentsatzen eta atsedenaldian uzten da, makilak behar duen zuzentasun eta erresistentzia suntsiezina lortu arte.

Pieza bakoitzak euskal paisaiaren eta tradizioaren anima gordetzen du. Ezagutu xehetasun guztiak gure artikulu espezializatuan: makilak egiteko mizpira zuraren sekretuak eta fabrikazioa.